Doge puɗal e mutal Naange

Waktu puɗal e mutal naange fawii ko e nokku gonaaɗo e dow leydi, ɗuum noon nokku kala ina anndaa nde wirnatoo naange walla nde yiyata naange, nde wonnoo ɗaŋre men Ngaawe (woni leydi ndi) ko ko murliɗi, naange mutataa wirnoto tan, ko jirlagol Ngaawe addanta jamma e ñalawma lomtondirde. Puɗal naange e mutal mum ina waɗi geɗe jarɗe teskaade : Puɗɗoroɗen puɗal, jamma fuɗɗotoo runkitaade ko nde asamaan fuɗɗii fooynude fuɗnaange, ndeen fooyre ko batte ciiñsiiñƴe naange e lare henndirdu dowrowe, nde wonno ngaan saaga tawata ko naange wirnitiima e ɗiin nokkuuji, cooynoɗen fuɗnaange ina yayni seeɗa, ko ɗuum wonata weetndoogo baggo, weeɓaani yiyde kadi tawata niɓɓere ina heddii taw.

Weetndoogo ƴoƴngo, ko nde fuɗnaange ɓuri yaynaade, ciiñsiiñƴi naange puɗɗii heltaade faade leydi, kono tan laaɓtindaade ko woɗɗi weeɓataa sabu niɓɓere.

Weetndoogo laaɓngo noon, tawata ko niɓɓere yahii haa laaɓi, yimɓe mbaɗtii sooynaade to woɗɗi, tawa naange suwaa fuɗe. So tawii ko mutal naange ne ko nih siforii :

Futuro baggo : saanga nde naange muti tawa yimɓe ina cooynoo to woɗɗi.

Futuro ƴoƴɗo : niɓɓre fuɗɗiima tawa sooynaade to woɗɗi newaaki, kono tan hirnaange ina waɗi fooyre taw.

Futuro niɓɓo : niɓɓere hanti hippiima e dow leydi, hay yiyde ko ɓadii newotaako.

Ko nih kam to bannge ganndal mbewu ɗum siforii, ko heddii ko fawii ko e mbaydi nokku o, so tawii ko ɗo wertaango leydi fortii tawa alaa kaaƴe toowɗe e kaɗooje goɗɗe, ko ɗoon ɗee doge ɓurata laaɓtude e weeɓde teskaade, teeŋti noon nde alaa cuddi. So tawii ko nokku baɗɗo kaaƴe toowɗe, ɗuum kam woodat tan no waylorii sabu kaaƴe ɗe.